Đọc thơ Nguyễn Trãi mà thấy sự đời quá bạc ác. Cụ đã bỏ Kinh kỳ, lên rừng sống, tưởng rằng “Can qua còn sống đã là may”, nhưng không, bạc ác gập bội phần đang chờ Anh hùng dân tộc, Đại thi hào ở phía trước - vụ án Lệ chi viên.
“Nghiệp cũ truyền nhà chỉ chiếu xanh,
Can qua còn sống đã là may.
Trăm năm cõi mộng đời hư ảo,
Muôn việc nhân sinh bởi tại trời.
Bầu rượu trắng vơi sầu bụi thế,
Giường tre gió mát đủ trưa say.
Lòng còn vương mãi non xưa cũ,
Biết thuở nào về dựng mái mai?”
夏日漫成
傳家舊業只青氈，
離亂如今命苟全。
浮世百年真似夢，
人生萬事總關天。
一壼白酒消塵慮，
半榻清風足午眠。
惟有故山心未斷，
何時結屋向梅邊。
Hạ nhật mạn thành
Truyền gia cựu nghiệp chỉ thanh chiên,
Ly loạn như kim mệnh cẩu toàn.
Phù thế bách niên chân tự mộng,
Nhân sinh vạn sự tổng quan thiên.
Nhất hồ bạch tửu tiêu trần lự,
Bán tháp thanh phong túc ngọ miên.
Duy hữu cố sơn tâm vị đoạn,
Hà thời kết ốc hướng mai biên.
Dịch nghĩa
Gia nghiệp tổ tiên truyền lại chỉ còn tấm chiếu xanh,
Gặp cảnh ly loạn, nay giữ được mạng sống đã là may.
Cõi đời nổi trôi trăm năm thật như một giấc mộng,
Việc đời muôn nẻo rốt cuộc đều do trời định.
Một bầu rượu trắng xua tan nỗi bụi trần,
Nửa sập gió mát đủ cho giấc ngủ trưa.
Chỉ có núi xưa trong lòng là chưa dứt,
Bao giờ mới dựng nhà nơi bờ mai?