"MỘNG TRƯỜNG SINH” - bài thơ đặc sắc, cô đọng, tuyệt hay của Tuệ Sỹ và chia sẻ về thú chơi nhạc A.I. cũng lắm công phu
“Đá mòn phơi nẻo tà dương
Nằm nghe nước lũ khóc chừng
cuộc chơi
Ngàn năm vang một nỗi đời
Gió đưa cuộc lữ lên lời
viễn phương
Đan sa rã mộng phi thường
Đào tiên trụi lá bên đường
tử sinh
Đồng hoang mục tử chung
tình
Đăm chiêu dư ảnh nóc đình hạc khô”.
Bài
“Mộng trường sinh” của Thích Tuệ Sỹ là một bài thơ rất cô đọng nhưng tầng nghĩa
khá sâu. Có thể đọc bài thơ như một khúc độc thoại về giấc mộng bất tử, rồi từ
đó đi đến nhận thức về vô thường, sinh tử và thân phận con người.
Một nét rất đặc biệt: sự giao thoa Đạo gia và Phật giáo Bài thơ sử dụng rất nhiều chất liệu Đạo gia:
đan sa; đào tiên; tiên; hạc; trường sinh.
Nhưng tư tưởng vận hành bên dưới lại rất gần với Phật giáo:
vô thường; sinh tử; kiếp lữ hành; buông bỏ giấc mộng trường sinh; nhìn sự vật trong dòng biến dịch.
Những
suy niệm:
“Đá
mòn”: Cái tưởng bền vững cũng bị thời gian hủy hoại
“Tà
dương”: Hoàng hôn, kết thúc
“Nước
lũ”: Dòng đời, dòng thời gian
“Ngàn
năm”: Thời gian vô tận
“Cuộc
lữ”: Kiếp người
“Đan
sa”: (luyện đan) Khát vọng trường sinh
“Đào
tiên”: Giấc mộng bất tử
“Tử
sinh”: Quy luật sinh diệt
“Đồng
hoang”: Cõi đời cô tịch
“Dư
ảnh”: Ký ức, cái còn sót lại
“Hạc khô”: Cái chết, sự tàn phai
Những
hình ảnh, gợi nhưng đã nói nên tất cả về “giậc mộng trường sinh” chỉ là viển
vông, không có gì đứng ngoài thời gian và sinh diệt:
đan
sa → không cứu được con người;
đào
tiên → trụi lá;
hạc
→ khô;
đá
→ mòn;
tà
dương → tắt;
nước
lũ → cuốn trôi;
cuộc lữ → đi về viễn phương.
Tuệ Sỹ lấy ngôn ngữ của Đạo gia để nói một nỗi niềm rất Phật giáo. Một bài thơ đẹp và buồn về giấc mộng trường sinh. Đá mòn, đào tiên trụi lá, hạc khô — tất cả đều nói về sự vô thường của kiếp người; nhưng đằng sau nỗi buồn ấy là một sự tỉnh thức trước sinh tử.
Chơi
nhạc A.I. cũng lắm công phu:
Bài
thơ giầu cảm xúc, cô đọng về triết lý nhân sinh của Tuệ Sỹ không phù hợp với một
bài Hit hop, sôi động… chất liệu ca trù nhấn nhá sẽ là phù hợp nhất.
Những
giai điệu “ứ hự,…” của ca trù cũng chỉ vừa phải để không biến thành bài dân ca.
Ngắt nhịp là rất quan trọng để chất ca trù được thấm trong giai điệu:
Đá
mòn… phơi nẻo tà dương…
Nằm
nghe nước lũ… khóc chừng cuộc chơi…
Ngàn
năm vang… một nỗi đời…
Gió
đưa cuộc lữ… lên lời viễn phương…
Đan
sa rã mộng… phi thường…
Đào
tiên trụi lá… bên đường tử sinh…
Đồng
hoang mục tử… chung tình…
Đăm
chiêu dư ảnh… nóc đình hạc khô…
TP HCM 30.8.2026