TIẾN SĨ NHỮ MẬU TÔ (thế kỷ XVI)
Tiến
sĩ Nhữ Mậu Tô quê quán tại xã Mộ Trạch, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng, xứ Hải Dương, nay là làng Mộ Trạch (Chằm thượng), xã Tân Hồng, huyện
Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Ông đỗ tiến sĩ khoa
thi Ất Dậu, niên hiệu Thống Nguyên năm thứ 4, triều vua Lê Cung Hoàng (1525).
Là người thứ hai của họ Nhữ đỗ đại khoa nho học.
Ông làm quan đến chức
Tả Thị lang (tương đương với chức thứ trưởng thường trực ngày nay, quan chế
ngày xưa, kế sau quan thượng thư - bộ trưởng, là hai chức quan: Tả Thị lang và
Hữu Thị lang).
Làng
Mộ Trạch quê hương ông là nơi nổi tiếng khoa bảng, hiếu học, với 36 người đỗ
tiến sĩ Nho học, thuộc các dòng họ Vũ, Lê, Nhữ. Dòng họ Nhữ làng Mộ Trạch là
một trong ba trung tâm lớn, lâu đời của họ Nhữ huyện Đường An khi xưa, nay là
huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, đó là:
- Xã
Mộ Trạch (nay là làng Mộ Trạch) với các ghi chép còn đến nay trong gia phả thì
từ thế kỷ XV đã có dòng họ Nhữ sinh sống. Cụ thủy tổ dòng họ là Nhữ Bình Trai (thế kỷ XV), cụ Tiến sĩ Nhữ Mậu Tô là hậu duệ của
cụ thủy tổ Nhữ Bình Trai;
- Xã
Nhữ Xá (nay là làng Nhữ Thị, làng Nhữ Đông, làng Cao Xá) có dòng họ Nhữ sinh
sống từ thế kỷ XV. Cụ Thủy tổ là Nhữ Phúc Khánh, dòng họ có Cụ Nhữ Công Tung đỗ
tiến sĩ năm 1556;
- Xã
Lỗi Dương và xã Hoạch Trạch (nay là làng Sồi Cầu và làng Hoạch Trạch) từ cuối thế
kỷ XV có dòng họ Nhữ với thủy tổ là cụ Nhữ Huyền Minh di cư từ làng An Tử Hạ,
huyện Tân Minh, phủ Nam Sách, xứ Hải Dương (nay là Tiên Lãng, Hải Phòng) về lập
nghiệp. Thế kỷ XVII, XVIII dòng họ có năm người đỗ tiến sĩ Nho học.
Ngoài được ghi chép trong các
thư tịch chính sử Nhà nước về khoa bảng thời Lê sơ, Tiến sĩ Nhữ Mậu Tổ còn được ghi danh tại Văn miếu Mao Điền, tỉnh Hải Dương
và ghi danh tại bia “Đường An Văn chỉ bi” - Văn chỉ huyện Đường An tại làng Hoạch Trạch, xã
Thái Học, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.
Tiến
sĩ Nhữ Mậu Tô được thờ tại từ đường dòng họ Nhữ làng Mộ Trạch, là một trong số
36 tiến sĩ Nho học làng Mộ Trạch được phối thờ tại đình với vinh danh là bậc
Tiên hiền của làng.