VƯƠNG LẬP QUÂN, NGHIÊN CỨU DỤNG CỤ TỔN THƯƠNG ĐẾN MỨC GÂY CHẾT NÃO VÀ NHỮNG NGHI VẤN ĐẰNG SAU NGÀNH CÔNG NGHIỆP GHÉP TẠNG TRUNG QUỐC
Những thông tin liên quan đến Vương Lập Quân, một cựu quan chức công an cấp cao của Trung Quốc, đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm trọng về ranh giới giữa nghiên cứu khoa học, hoạt động hành quyết và ngành công nghiệp ghép tạng tại quốc gia này. Tuy nhiên, muốn nhìn nhận đúng bản chất sự việc, cần phân biệt rõ những gì đã được xác nhận bằng hồ sơ, những gì được các tổ chức điều tra công bố và những cáo buộc vẫn cần được kiểm chứng độc lập.
Bằng sáng chế về thiết bị gây tổn thương thân não:
Một bằng sáng chế Trung Quốc mang mã CN201120542042.X, được công bố dưới số CN202376254U, có tên tiếng Anh là “Primary brain stem injury impacting machine”, có thể dịch là thiết bị va đập tạo mô hình tổn thương thân não nguyên phát.
Hồ sơ cho thấy đơn được nộp ngày 22/12/2011 và công bố ngày 15/8/2012. Đơn vị đứng tên là Trường Cao đẳng Cảnh sát Trùng Khánh. Trong danh sách bốn nhà sáng chế có Vương Lập Quân, cùng Doãn Chí Dũng, Triệu Huy và Vương Chính Quốc.
Điểm đáng chú ý nằm ở cấu tạo và mục đích sử dụng được mô tả trong hồ sơ. Thiết bị có hệ thống khí nén, bộ phận tạo va đập và bệ cố định động vật, nhằm tạo mô hình tổn thương thân não trên động vật cỡ trung bình phục vụ nghiên cứu.
Như vậy, bằng sáng chế này là có thật và Vương Lập Quân có tên trong danh sách nhà sáng chế. Nhưng cần nói chính xác: hồ sơ không chứng minh thiết bị được thiết kế để gây chết não người, càng không chứng minh nó đã được sử dụng để giết người lấy nội tạng. Tổn thương thân não cũng không đồng nghĩa với chết não. Đây là hai vấn đề cần được phân biệt về mặt khoa học.
Nghiên cứu tại hiện trường hành quyết và vấn đề ghép tạng.
Những nghi vấn lớn hơn xuất hiện khi xem xét hoạt động nghiên cứu của Vương Lập Quân trong thời gian làm Giám đốc Công an thành phố Cẩm Châu, tỉnh Liêu Ninh, từ năm 2003.
Theo các báo cáo điều tra về hoạt động của ông ta, tại Cẩm Châu đã hình thành một trung tâm nghiên cứu liên quan đến tâm lý và hiện trường hành quyết. Một số báo cáo dẫn lại bài viết đăng trên báo Liaoshen Evening News tháng 6/2005, đề cập đến hoạt động nghiên cứu tại một hiện trường hành quyết bằng tiêm thuốc độc vào ngày 9/6/2005.
Các nội dung được dẫn lại bao gồm việc theo dõi dấu hiệu sinh tồn trước và sau khi tiêm thuốc, nghiên cứu dư lượng thuốc trong nội tạng, những biến đổi sinh lý và tâm lý của người bị hành quyết. Đáng chú ý, các dữ liệu này được cho là có liên quan đến việc nghiên cứu khả năng sử dụng nội tạng trong ghép tạng.
Cần lưu ý rằng những thông tin trên hiện chủ yếu được biết đến qua các báo cáo điều tra dẫn lại tư liệu báo chí. Vì vậy, không nên trình bày tất cả như những kết luận đã được xác minh độc lập bằng hồ sơ gốc. Tuy nhiên, nếu nội dung được dẫn lại là chính xác, đây vẫn là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng về đạo đức nghiên cứu và quyền con người.
Giải thưởng Quang Hoa và những phát biểu gây tranh cãi.
Tháng 9/2006, Vương Lập Quân được trao Giải thưởng Đóng góp Đặc biệt Đổi mới Quang Hoa, kèm khoản tài trợ 2 triệu nhân dân tệ.
Một số báo cáo điều tra trích dẫn phát biểu của ông ta về hàng nghìn trường hợp nghiên cứu tại hiện trường và việc sự sống của người bước đến pháp trường được chuyển hóa vào sự sống của người khác thông qua hoạt động ghép tạng.
Cách diễn đạt này gây ra nhiều câu hỏi về bản chất của những hoạt động nghiên cứu được thực hiện. Tuy nhiên, cần thận trọng khi diễn giải cụm từ được dịch là “thử nghiệm tại hiện trường”. Không thể tự động suy ra đó là hàng nghìn vụ thí nghiệm gây thương tích trên người sống nếu chưa có hồ sơ chứng minh cụ thể.
Một số tài liệu điều tra còn dẫn lời người phụ trách Quỹ Quang Hoa nói rằng nhóm nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề nội tạng lấy từ người bị hành quyết bằng tiêm thuốc độc khó sử dụng trong ghép tạng. Các hướng nghiên cứu được đề cập bao gồm dung dịch bảo quản, tưới rửa gan thận và thử nghiệm trên động vật, ngoài cơ thể cũng như ứng dụng lâm sàng.
Những thông tin này cần được đặt trong bối cảnh rộng hơn của hoạt động ghép tạng tại Trung Quốc, thay vì chỉ xem xét riêng một cá nhân.
Những cáo buộc về cưỡng bức lấy nội tạng tại Trung Quốc.
Nghi vấn cưỡng bức lấy nội tạng từ tù nhân và tù nhân lương tâm tại Trung Quốc đã được nhiều tổ chức và chuyên gia quốc tế đề cập trong nhiều năm.
Tháng 6/2019, China Tribunal, một hội đồng điều tra độc lập do luật sư Geoffrey Nice chủ trì, công bố kết luận rằng hoạt động cưỡng bức lấy nội tạng từ tù nhân lương tâm đã diễn ra trong thời gian dài và ở quy mô đáng kể. Hội đồng nhận định người tập Pháp Luân Công là một trong những nguồn cung nội tạng chủ yếu, thậm chí có thể là nguồn chính.
Hội đồng dựa trên nhiều nhóm chứng cứ, trong đó có thời gian chờ ghép tạng ngắn bất thường, số lượng ca ghép, sự thiếu tương xứng giữa nguồn hiến tạng tự nguyện và hoạt động ghép tạng, cùng các lời khai và dữ liệu được thu thập trong quá trình điều tra.
Cần nói rõ, China Tribunal là một hội đồng điều tra độc lập, không phải tòa án nhà nước hay cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc. Kết luận của hội đồng có giá trị tham khảo đáng kể, nhưng cần được gọi đúng bản chất pháp lý. Hội đồng cũng không đưa ra kết luận chắc chắn rằng đã đủ yếu tố cấu thành tội diệt chủng theo tiêu chuẩn pháp lý.
Ngày 14/6/2021, các chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc công bố quan ngại nghiêm trọng trước những báo cáo về tình trạng cưỡng bức lấy nội tạng nhắm vào các nhóm thiểu số bị giam giữ tại Trung Quốc, trong đó có người tập Pháp Luân Công, người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng, người Hồi giáo và người theo đạo Cơ Đốc.
Các chuyên gia cho biết họ nhận được thông tin đáng tin cậy về việc một số người bị giam giữ bị buộc xét nghiệm máu, siêu âm và chụp X-quang để kiểm tra nội tạng mà không có sự đồng ý có hiểu biết. Họ yêu cầu Trung Quốc phản hồi và cho phép giám sát độc lập.
Đây là những quan ngại và cáo buộc nghiêm trọng được các chuyên gia quốc tế nêu ra, không phải bản án kết tội đối với từng cá nhân cụ thể. Nhưng cũng không thể xem nhẹ những thông tin như vậy, nhất là khi chúng liên quan đến quyền sống và quyền bất khả xâm phạm thân thể con người.
Cần phân biệt chết não, hôn mê sâu và trạng thái thực vật.
Một vấn đề quan trọng khác trong câu chuyện này là cách xác định chết não.
Chết não không đồng nghĩa với hôn mê sâu hay trạng thái thực vật. Đây là những tình trạng khác nhau về bản chất. Chẩn đoán chết não đòi hỏi quy trình đánh giá nghiêm ngặt, xác định sự mất hoàn toàn và không thể đảo ngược các chức năng của toàn bộ não, bao gồm cả thân não.
Sau khi chết não được xác định hợp lệ, tuần hoàn và một số chức năng của các cơ quan vẫn có thể được duy trì tạm thời bằng máy thở và các biện pháp hồi sức. Điều đó giúp bảo tồn nội tạng trong trường hợp người hiến đủ điều kiện và việc hiến tạng được thực hiện hợp pháp, có sự đồng thuận cần thiết.
Nhưng chính ở đây phải đặt ra một ranh giới đạo đức tuyệt đối:
Không được phép cố ý gây tổn thương, đẩy nhanh cái chết hoặc thao túng quy trình xác định chết não nhằm thu hoạch nội tạng.
Một người bị tai nạn, dù có tổn thương não nghiêm trọng, trước hết vẫn phải được ưu tiên cứu sống. Không thể biến khả năng hiến tạng thành một mục tiêu cạnh tranh với nghĩa vụ cứu chữa và bảo vệ tính mạng của họ.
Điều cần làm rõ không chỉ là một cá nhân, mà là cả hệ thống.
Vương Lập Quân có tên trong một bằng sáng chế về thiết bị tạo mô hình tổn thương thân não trên động vật. Ông ta cũng từng tham gia các hoạt động nghiên cứu được nhiều báo cáo điều tra liên hệ với hiện trường hành quyết và vấn đề sử dụng nội tạng trong ghép tạng. Những dữ kiện đó đủ để đặt ra câu hỏi nghiêm túc, nhưng chưa đủ để khẳng định ông ta trực tiếp thực hiện hàng nghìn vụ thí nghiệm gây thương tích trên người sống.
Điều đáng lo ngại hơn là những cáo buộc về cưỡng bức lấy nội tạng không chỉ xoay quanh một cá nhân. Chúng liên quan đến một hệ thống có sự tham gia hoặc liên đới bị cáo buộc của các cơ quan công quyền, cơ sở giam giữ, cơ sở nghiên cứu và ngành ghép tạng.
Một ngành công nghiệp có thể phát triển rất nhanh, đạt được những thành tựu kỹ thuật đáng kinh ngạc, nhưng nếu nguồn cung của nó được hình thành từ việc tước đoạt sinh mạng, cưỡng bức hiến tạng hoặc biến con người thành vật liệu nghiên cứu thì đó không còn là tiến bộ khoa học. Đó là sự tha hóa của khoa học trước quyền lực và lợi ích.
Khoa học phải phục vụ sự sống, không được phép đứng trên quyền sống. Không một mục tiêu nghiên cứu nào, không một lợi ích kinh tế nào và cũng không một lý do chính trị nào có thể biện minh cho việc xâm phạm thân thể con người khi họ không có khả năng tự bảo vệ mình.
Điều cần thiết là một cuộc điều tra độc lập, minh bạch, có quyền tiếp cận hồ sơ, nhân chứng và dữ liệu gốc. Những người bị giam giữ phải được bảo vệ, các hoạt động hiến ghép phải có sự giám sát thực chất và mọi cáo buộc liên quan đến cưỡng bức lấy nội tạng phải được làm rõ bằng chứng cứ.
Sinh mạng con người không phải là tài sản của bất kỳ nhà nước, tổ chức hay cá nhân nào khác ngoài chính họ.
---
Lam Ngọc