Bia
Hậu Phật chùa Thánh Thọ (nay là Khánh Thọ)
Bia số 1: Hoạch Trạch xã bi (năm 1579)
Người dịch: Thạc
sĩ Hán Nôm Vũ Thị Trang (Thích Nữ Pháp Nguyên)
Lời biên tập: Đây là bia có niên đại sớm nhất còn đến nay của
làng Hoạch Trạch và vùng lân cận. Thác bản do Viện Viễn đông Bác cổ sưu tầm
và dập từ năm 1944, hiện có lưu tại Viện nghiên cứu Hán Nôm. Bia đã được
giới thiệu trong các sách như: Văn bia thời Mạc (GS.TS Đinh Khắc Thuân); Di sản
Hán Nôm Hải Dương (TS Tăng Bá Hoành). Trên Website Cổng thông tin họ Nhữ Việt
Nam (ông Nhữ Đình Văn) cũng sưu tầm, chụp ảnh hiện vật và dịch đăng mặt chính
bia từ mấy năm trước).
Năm 2025, Thạc sĩ Vũ Thị Trang (Thích Nữ Pháp Nguyên) đã dịch hoàn chỉnh trong bản Luận văn Thạc sĩ Hán Nôm của mình. Sau khi xin phép tác giả, chúng tôi đăng bản dịch tấm bia Hậu Phật quý giá này. Xin cảm ơn sư Thích Nữ Pháp Nguyên.
VĂN BIA SỐ 1: HOẠCH TRẠCH
XÃ BI (kí hiệu: 4340)
1.
Tên bia:
Hoạch Trạch xã bi /穫澤社碑
2.
Kí hiệu:
4340
3.
Địa điểm:
Thác bản bia, sưu tầm tại chùa xã Hoạch Trạch, tổng Tuyển Cử, phủ Bình
Giang tỉnh Hải Dương.
4.
Đặc điểm:
Thác bản 1 mặt, khổ 38 x 66 cm, gồm 6 dòng chữ Hán, toàn văn ước khoảng 59 chữ,
không có hoa văn, không có chữ húy.
5.
Niên đại:
Diên Thành thứ 2 (1579).
6.
Người soạn:
không ghi.
7. Tóm lược nội dung: Bà Thái hoàng Thái hậu có ruộng mới mua ở xã Hoạch Trạch và Mộ Trạch huyện Đường An cúng vào chùa Thánh Thọ làm ruộng Tam bảo, tổng số ruộng là 1 mẫu 1 sào 15 xích 5 thốn.
8. Nguyên văn chữ Hán:
＜4340> 穫澤社碑
延成二年二月二十七日。
太皇太后有新買田在唐安縣穫澤慕澤等社。今信施與聖壽寺為三寶田。
各所共一畝一高十一尺五寸留傳萬世。信無量乎！
9. Dịch nghĩa:
<4340> Bia xã Hoạch
Trạch[1]
Ngày 27 tháng 2 năm Diên Thành thứ 2 (1579), bà Thái hoàng Thái hậu có ruộng mới mua tại các xã Hoạch Trạch, Mộ Trạch, huyện Đường An. Nay cung tiến cho chùa Thánh Thọ làm ruộng Tam bảo. Các thửa gồm 1 mẫu, 1 sào, 11 thước, 5 tấc lưu truyền mãi mãi. Quả là công đức vô lượng vậy!
(Mặt
sau): Một thửa xứ Cửa Chùa xã Hoạch Trạch: Đông gần ruộng Tam bảo, Tây gần ruộng Lê Nhụy, Nam gần ruộng
Tam bảo, Bắc gần ruộng Lê Trí.
Một thửa xứ Bổ Thúc Xã Hoạch
Trạch: Đông gần ruộng Mạc Thị Trạc, Tây gần ruộng Tam bảo, Nam gần ruộng Tam bảo,
Bắc gần ruộng Trần Quang Dụng.
Một thửa xứ Tẩy Anh xã Mộ
Trạch: Đông gần ruộng Tam bảo xã Mộ Trạch, tây gần ruộng Vũ Thị Nhuận, Nam giáp
giới ruộng Vũ Thụy Đán, Bắc gần ruộng Nguyễn
Thế Nghiễm.
[1] Tham
khảo bản dịch của Đinh Khắc Thuân (2010), Văn bia thời Mạc, NXB. Khoa học xã hội,
Hà Nội, tr. 321 - 322.