Nhà thờ họ Nhữ
Di tích Lịch sử - Văn hóa Quốc gia
(vị trí làng Tó, xã Thái Học, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương)
Nhà thờ họ Nhữ tại làng Tó, xã Thái Học, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương
Nhà thờ thuộc dòng họ Nhữ làng Hoạch Trạch, xã Thái
Học, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, vị trí nhà thờ ở làng Tó, cùng xã. Là
nhà thờ cổ, đã có lịch sử trên 300 năm, là nơi thờ tổ tiên, thế thứ các cụ tổ họ Nhữ, nhiều
người là các nhà khoa bảng nổi danh, tiêu biểu như Tiến sĩ Nhữ Đình Hiền – Ông
tổ làng nghề lược tre Việt Nam. Năm 1993, được công nhận là di tích lịch sử văn
hóa cấp quốc gia.
Lịch sử tạo tập nhà thờ
Theo gia phả, nhà
thờ họ Nhữ vốn trước đó là tư dinh của Tiến sĩ Nhữ Đình Hiền (1659-1716) – một danh thần thời Lê – Trịnh. Đỗ
tiến sĩ năm 1680, Ông làm
quan đến Ngự sử đài, Thượng thư Bộ hình, thăng đến Bồi tụng. Nhà thờ là đất hương hỏa, ghi đậm dấu tích là nơi sinh sống những năm tháng
cuối đời của một vị khoa bảng, ông Tổ làng nghề, một vị quan lớn tài năng, có
nhiều công lao với triều đình và quê hương.
Theo tộc phả, Tiến sĩ Nhữ Đình Toản (1703 – 1773), vị danh thần, là Tế tửu
Quốc tử giám, đã tu sửa tư dinh
của cha mình để lại thành ngôi từ đường của dòng họ và đặt tên chữ là "思 孝 堂 Tư Hiếu Đường: chữ Tư 思 mà TS Nhữ Đình Toản đặt có chữ Điền ở trên
và chữ Tâm ở dưới, nghĩa là nhớ nhung, tâm tư; Hiếu 孝 là đạo hiếu. “Tư Hiếu Đường” nghĩa là: Tưởng
nhớ tri ân, phụng thờ báo hiếu.
Nơi thờ tự linh thiêng, nuôi dưỡng truyền
thống hiếu học, hiếu nghĩa:
Với lịch sử trên
300 năm, nhà thờ là nơi thờ các bậc tổ tiên họ Nhữ, trong đó có 06 vị là tiến
sĩ nho học, đặc biệt là thành tựu: Bốn đời liên tiếp có năm người đỗ đại khoa,
đó là:
- Tiến sĩ Nhữ Văn
Lan, đỗ năm 1463 (quê An Tử Hạ, Hải Phòng) – cụ Thủy Tổ;
- Tiến sĩ Nhữ Tiến
Dụng, đỗ năm 1664 – người có công lập văn miếu (văn chỉ) làng Hoạch Trạch, đến
thời Nguyễn được chuyển thành Văn miếu huyện Đường An.
- Tiến sĩ Nhữ Đình
Hiền, đỗ năm 1680 – Ông Tổ làng nghề lược tre Việt Nam
- Bãng nhãn Nhữ
Trọng Thai, đỗ năm 1733
- Tiến sĩ Nhữ Đình
Toản, đỗ năm 1736, có công tạo lập
văn chỉ huyện Đường An.
- Hoàng giáp Nhữ
Công Chấn, đỗ năm 1772
- Xấp xỉ ba mươi người đỗ
trung khoa (hương cống)
Liên tục hơn 300
năm qua, hàng năm đều đặn diễn ra các sự kiện tế, lễ, vinh danh công trạng các
vị khoa bảng và các buổi sinh hoạt, nói chuyện về truyền thống khoa bảng, hiếu
học, hiếu nghĩa… Nhà thờ trở thành trung tâm nuôi dưỡng truyền thống hiếu học,
hiếu nghĩa, truyền thông văn hiến của dòng họ và quê hương.
Giá trị về
văn hóa vật thể: Nhà thờ họ Nhữ đặc biệt ba gian hậu cung là một
công trình kiến trúc cổ. Trong nhà thờ có tượng thờ cổ, các đại tự, hoành phi
câu đối có giá trị về nội dung và hiện vật, đặc biệt là bức hoành phi cổ đề chữ: 思 孝 堂 Tư Hiếu Đường
treo điện chính hậu cung. Nhà thờ cũng còn lưu giữ được 31 sắc phong cổ
từ triều Lê, triều Tây Sơn và các cuốn gia phả cổ, cuốn chép lại sắc phong từ
thời vua Tự Đức v.v… đó là các giá trị vật thể rất có giá trị cho hậu thế.
Nhà thờ họ Nhữ đồng thời là đền thờ Tiến sĩ Nhữ Đình Hiền ghi
dấu tích sâu đậm của các vị khoa bảng nổi danh. Là nơi thờ tự linh thiêng, tích
tụ Anh linh các bậc Tiên hiền[1].
Nơi hậu thế tri ân công lao của các bậc Tiền - Nhân đã công với nước, với quê hương. Nơi nuôi dưỡng
truyền thống hiếu học, hiếu nghĩa, văn hiến của dòng họ Nhữ và quê hương.
Đến Nhà thờ họ Nhữ,
mọi người sẽ có những giây phút thiêng liêng tưởng nhớ về Tiền-Nhân, là những
vị khoa bảng nổi danh - học hỏi những điều hay, đẹp về truyền thống văn hóa -
hiếu học, hiếu nghĩa của người xưa, và cầu xin Anh linh các bậc khoa bảng tài danh
phù hộ cho việc học tập, lao dộng, công tác luôn thành công, tấn tới.
[1]
Tiên hiền: thời xưa các người đỗ đạt khoa bảng hoặc các nhà giáo
có công nuôi dạy nhiều người thành tài được các địa phương tôn là Tiên Hiền.